🪣 خازن
خازن چیست و چه کاری میکند؟ فرق خازن سرامیکی و الکترولیتی، قطبیت، واحد میکروفاراد، صاف کردن ولتاژ موتور و مدار تایمر — با شبیهساز آنلاین رایگان فارسی.
خازن چیست؟
خازن یک سطل خیلی کوچک برای برق است: سریع پر میشود و سریع خالی. برخلاف باتری که انرژی را ساعتها نگه میدارد، خازن آن را در کسری از ثانیه پس میدهد.
واحدش چیست؟
ظرفیت خازن با فاراد سنجیده میشود، ولی فاراد خیلی بزرگ است. در عمل با میکروفاراد (µF) و نانوفاراد (nF) کار میکنیم. روی بدنه معمولاً عددی مثل 100µF یا کدی مثل 104 (یعنی ۱۰۰ نانوفاراد) نوشته شده.
دو نوع رایج
| پایه | نقش |
|---|---|
| سرامیکی | کوچک و قهوهای یا آبی، بدون قطبیت، ظرفیت کم — از هر طرف ببند |
| الکترولیتی | استوانهای، قطبیتدار، ظرفیت زیاد — نوار سفید سمت پایهی منفی |
⚠️ خازن الکترولیتی را هیچوقت برعکس نبند — ممکن است داغ شود و بترکد. نوار سفید روی بدنه پایهی منفی را نشان میدهد.
به چه درد میخورد؟
- صاف کردن ولتاژ — وقتی موتور روشن میشود ولتاژ لحظهای افت میکند و آردوینو ریست میشود؛ یک خازن ۱۰۰ میکروفارادی کنار تغذیه این را حل میکند.
- ساختن زمان — در مدار ۵۵۵، خازن و مقاومت با هم تعیین میکنند چراغ هر چند ثانیه چشمک بزند.
- حذف نویز — خازن کوچک کنار پایهی تغذیهی هر آیسی.
ثابت زمانی
زمان شارژ از رابطهی τ = R × C میآید. با مقاومت ۱۰ کیلواهم و خازن ۱۰۰ میکروفاراد، τ میشود ۱ ثانیه — یعنی بعد از یک ثانیه خازن به ۶۳٪ پر شده و بعد از ۵ ثانیه عملاً کامل است.
اشتباهات رایج
- بستن الکترولیتی برعکس.
- انتظار اینکه خازن مثل باتری برق نگه دارد — نمیدارد، خیلی زود خالی میشود.
- خواندن کد
104بهعنوان ۱۰۴ میکروفاراد (در واقع ۱۰۰ نانوفاراد است).