➡️ دیود
دیود چیست و چرا برق را فقط از یک طرف عبور میدهد؟ آند و کاتد، افت ولتاژ ۰٫۷ ولت، دیود هرزگرد و محافظت از مدار — با شبیهساز آنلاین رایگان فارسی.
دیود چیست؟
دیود مثل یک شیر یکطرفه عمل میکند: برق را از یک جهت رد میکند و از جهت مخالف جلویش را میگیرد. سادهترین قطعهی نیمرسانا و پایهی خیلی چیزهای دیگر.
کدام طرف کدام است؟
روی بدنه یک نوار هست که سمت کاتد (منفی) را نشان میدهد. برق از سمت بدون نوار (آند) وارد میشود و از سمت نوار بیرون میرود.
| پایه | نقش |
|---|---|
| آند (بدون نوار) | سمت مثبت — جریان از اینجا وارد میشود |
| کاتد (سمت نوار) | سمت منفی — جریان از اینجا خارج میشود |
افت ولتاژ
دیود سیلیکونی حدود ۰٫۷ ولت برای خودش برمیدارد. اگر ۵ ولت بدهی، آن طرف حدود ۴٫۳ ولت داری. دیود شاتکی افت کمتری دارد (حدود ۰٫۳ ولت) و در جاهایی که هر دهم ولت مهم است به کار میآید.
سه کاربرد اصلی
- محافظت از برعکس بستن — اگر باتری را اشتباه ببندی، دیود جلوی جریان را میگیرد و مدار سالم میماند.
- دیود هرزگرد — موازی سیمپیچ رله یا موتور، تا ولتاژ برگشتی لحظهی خاموشی قطعهها را نسوزاند. اینجا دیود را برعکس میبندند: نوار سمت مثبت.
- یکسوسازی — تبدیل AC به DC در آداپتورها.
⚠️ LED هم یک نوع دیود است (دیود نورافشان) و همین قانون یکطرفه بودن را دارد — برای همین برعکس بستنش باعث روشننشدن میشود.
اشتباهات رایج
- بستن دیود در جهت اشتباه در مسیر اصلی — مدار اصلاً کار نمیکند.
- فراموشکردن افت ۰٫۷ ولت در محاسبهها.
- بستن دیود هرزگرد در جهت عادی بهجای برعکس — عملاً باتری را شورت میکند.